صنّف في سنة أربع وأربعين بعد الألف » « 1 » اين كتاب كاملًا به سبك اخبارى نوشته شده است به طورىكه مير جلال‌الدين حسينى ارموى در مقدمة اين كتاب كه با تصحيح وتحقيق ايشان به چاپ رسيده است اظهار داشته كه مىتوان اين كتاب را به عنوان خلاصه‌اى از « الفوائد المدنية » مولى محمد امين استرآبادي « ره » دانست . « 2 » فيض در اين كتاب در مواضع متعدد أقوال وآراء عالم مزبور را آورده است . با اين حال در ابتداى كتاب بر مولى محمد امين خرده گرفته ، وى را به خطا وتفريط از حق نسبت مىدهد . « ثمّ ألفيت بعض فضلائهم مصرّحاً بأكثرها في جملة خيالات مخترعة وآراء مبتدعة عالياً صوته فيه بالنّداء ، بل غالياً بكلامه في الأداء ، حتّى كاد أن يخطئ الحقّ بالاعتداء ويفرط عن وسط الحقّ إلى جانب الرّدى . » محدث ارموى اين كلام فيض را اينگونه نقد مىكند كه مصنّف در حق مولى محمد امين انصاف نداده است ، زيرا اگر منظور وى ، خروج از حدّ حسن تعبير در حقّ بعضي از علماء است ، - هر چند كلام حقي است وسزاوار نبود كه عالم مزبور مرتكب چنين امرى شود ، - لكن شخص مصنّف نيز در كتاب « سفينة النّجاة » به شكل شديدترى مرتكب اين امر شده است . واگر منظور اين نباشد ، كما اينكه از كلام مصنف در « سفينة النجاة » بر مىآيد كه : « وى مانند مولى محمد امين مرتكب « خلاف مشهور » و « متاركة جمهور » نشده است » ؛ در اين صورت ، مخالفت با مشهور ، امر مهمى نيست . زيرا اين مسألة نظري بوده وعالم مذكور آنچه را كه فكر ونظرش بدان دست يافته أخذ كرده ودر غير اين صورت ، اخذ

--> ( 1 ) . محسن ناجىنصرآبادى ، كتابشناسى فيض كاشاني ، ص 92 . ( 2 ) . مير جلال‌الدين حسينى ارموى ، مقدمة الأصول الأصيلة ، ص « د » و « ه » .